Oyster and Pearl

Oyster and Pearl ही पुण्यातली hospitals ची chain आहे.
त्यातलं ONP Tulip हे Speciality Hospital for Women and Children.


त्या hospital चा हा logo.
Logo design करतानाची सर्वसाधारण principles म्हणजे तो कमीत कमी आकारात अर्थ दर्शवणारा असावा. तो पटकन नजरेत भरणारा असावा. तो सोपा असावा म्हणजे अगदी छोटी प्रिंट असली तरी नीट दिसेल इ.इ.
ही सगळी principles तर हा logo follow करतोच. याशिवाय या hospital च्या concept विषयी अतिशय बोलकेपणानी बरंच काही सांगून जातो.
नावात येणारा शिंपला आणि मोती तर चित्रात दिसतातच.
याशिवाय दिसते ती बाहू पसरलेली आई आणि छोटं मूल.
एकमेकां‍शी रिंगणात फेर धरून खेळतायत जणू काही.
नुसतेच खेळत नाहीत तर एकमेकांना पूर्ण करतात. एकमेकांशिवाय अपूर्ण आहेत.
असाही भास होतो की आई जणू मुलाला अलगद वर उचलून घेतीये.
जरा रंग नीट बघितले तर दिसतं की आईचा रंग प्रौढ तरी गार हिरवा आहे. आणि मुलाचा रंग कोवळ्या पालवीचा हिरवा आहे. जणू पूर्ण वाढलेल्या झाडाच्या छायेत आता हा नवा वृक्ष बहरणार आहे.
याशिवाय आईचं सुरक्षित गर्भाषय आणि त्यात विश्वासानी वाढणारा गर्भ असाही या चित्राचा अर्थ होऊ शकतो.
दोन वक्राकार रेषा आणी दोन छोटी वर्तूळं. पण किती काय काय सांगून जातात.
एखादं graphic किती विलक्षण बोलकं असू शकतं त्याचं हा logo म्हाणजे उत्तम उदाहरण आहे.
एखादा उत्कृष्ट कलेचा छोटासा पण तुकडा असं wow!! feeling देतो.
अगदी असं वाटलं होतं जेव्हा पहिल्यांदा व्हॅन गॉ चं Starry night painting बघितलं. तेव्हा कोण व्हॅन गॉ काळा की गोरा ते पण माहित नव्हतं. पण त्या चित्राची मोहिनी इतकी जबरदस्त होती. Absolutely magical. अगदी अशीच चित्र M C Escher ची पण . आणि हेच feeling पहिल्यांदा कुमारांचं ’शून्य गढ शहर’ हे निर्गुणी भजन ऐकताना पण आलं होतं. नंदाकाकांकडे राहायला गेले असताना कुमारांवरची एक documentary बघायला मिळाली. कोई सुनता है. आणि तेव्हाच त्यांनी M C Escher चं पुस्तक पण वाचायला दिलं होतं. एक स्वरांची दुनिया तर एक रेषांची. पण दोघांमुळे मिळणा-या अनुभवात विलक्षण साम्य. तो अनुभव कला कुठलीही असो, त्या कलेच्या form च्या खूप कुठेतरी पार... वर असा असतो.

Policy Advocacy

I remember how lost I used to feel at CEPT while doing Environmental Planning.

It was a course which gave an overview of policy & planning process.

The jargons were completely different. Most of the talk used to be in terms of percentages.

Being from an architecture background… it was as alien for me as Hebrew.

This world was all about excel sheet, data analysis, recommendations etc.

Being good at CAD I always used to do all the maps… and Ranju used to do all the tables in excel. Once when putting up sheets for mock jury, she asked me to do a table… a very small one…like may be 3 columns and 6-7 rows…

I drafted that table in CAD and then took printout…  :-p

In architecture… your design is quite subjective… like I will design according to my own taste… artistic sense etc. Others might like it or might not…

But here… it was all about data…. and the data sources… and the authenticity of figures… and what not

Soon ears got used to terms like growth rate, sector, % share, stake holders, liberalization of economy, foreign direct investment…. I used to get confused if I am doing EP or MBA…

And then there were of course core EP terms…. Sustainability (everyone’s pet), inclusive growth, equity, sustainable development… etc etc

And then there were core ‘Environmental’ subjects… Environmental *(Economics+Law+Infratsructure+ Impact assessment+ Services+ etc…etc)

I was trying hard to make sense of things…but all I could see was a lot of words… and lot less meaning…

I mean slowly the impression started to build up that all this was like a mask of environment to all the developmental projects…

Fundamentals were never questioned….roots of the problems were never discussed…it was always the end of pipe solution

Then after CEPT I joined EMC as Environmental Planner

It was the same feeling again…. Not fully convinced that what I did ever got implemented or made any difference or for that matter even reached right people…

We worked for MPCB, and GPNI and IL&FS and what not

It just seemed like it was some fancy things for elite who never wanted to question the basic needs….paradigms about development…. So the frustration kept building… so much so that I got fed up all these words like stakeholders, capacity building, policies, inclusive growth, vision, action plan, environmental management, CDM, beneficiaries….

But today when I am working for PRAYAS… for assessing the environmental impact of thermal power plants of Vidarbha…. I realized something…

It is these words that are used by the so called ‘policy makers’…. It is these words that shape future of some farmer… some tribal… some village.. some forest…

There is no point in running away from them… instead these people need to be questioned using this very set of jargons

Coz when you peal off this layer of these fancy words…. Skewed up priorities and lack of logic and real motives get exposed

I came across eye opening literature
For example

An article by Manshi Asher "Buying silence, manufacturing consent", from Infochange News & Features, December 2011 states

“The Himachal government has notified that the 1% free power to be made available for 'local area development' by hydropower producers would be distributed as annual cash transfers to 'project-affected' families.”(p.1)

“At such a time, the government's move towards direct cash transfers is a calculated strategy to get people to fall in line. This is clear from the notification which states: "The developer will be entitled to claim compensation for the delays and financial losses (in www.infochangeindia.org commissioning of the project) due to work stoppage on account of agitation by local people during construction of the project. The financial loss to the developer will be deducted from the revenue which shall accrue from 1% free power and will be paid to the developer." (p.1-2)

“While the government may claim that it will come up with alternative arrangements and schemes for water supply to these villages, it may not be in a position to relocate the villagers who encounter frequent landslides, erosion and cracks that have begun to appear in their houses as a result of the underground blasting activities. This is a common feature in areas where tunnelling work is being carried out. Yet the villages are excluded from the definition 'project-affected' in project reports, environment impact assessment studies and rehabilitation plans.”(p.4)

"Apart from compensation for the land, there is an additional attraction of the cash from the 1% free power. This is divide-and-rule politics," says Sharma.(p.4-5)

Today I understand…. That we all need to learn this language full of jargons… not just learn but to undress it and see the real meaning…. And ask hard questions to it…

Only then what one says will be acknowledged…

Farmer who lost his land… tribal who is displaced… trees which are chopped down…acres of ecosystem which is disturbed… they all cant scream in this language…. And hence their screams are easily ignored

So its we who need to learn this language and put up their case…

The poem bellow is a reaction to one of my earlier poems.
That poem was written when i was extremely low.
Now I am on a high :)
----------------------------------------------------------
Bright sunny morning
Full of light
Life giving

I am free
Like a bird
Taking leap
And a swirl


Chasing horizon
Chasing speed
I want to grow
Like a seed

No boundaries
No destination
Pure joy
Exhilaration

Gone is the room
Gone is the gloom
Life is light
Life is delight

Its a new world
Its a new sky
Its a new sun
And I want to fly....

आबा

एका मित्रानी परवा ‘तोच चंद्रमा’ गाणं पाठवलं ईमेल वर.... आणि एकदम आबांची आठवण झाली. हे आबांचं आवडतं गाणं. आबा म्हणजे बाबांचे बाबा.

ते गायचे पण छान. त्यांचा आवाज खूप छान होता. पण त्यांना गाणं शिकायची वगैरे संधी नाही मिळाली.

पण ते सदानकदा गात असायचे. त्यांची आवडती गाणी म्हणजे हे- तोच चंद्रमा, झुंजूमुंजू झालं, वाटव्यांचं वारा फोफावला, एकवार पंखावरूनी फिरो तुझा हात..... मला एवढी आठवतात... जी ते गात राहायचे.

त्यांचा आवाज सगळ्यात चांगला लागायचा तो म्हणजे बाथरूम मधे!! थंड पाण्यानी अंघोळ करायचे. मग हुडहुडी भरायची.... मग काय.... तानांवर ताना.... ते अंघोळ करताना दरवाजा लावयचे नाहीत. चट्टेरी पट्टेरी, नाडी असलेली मोठ्ठी चड्डी घातलेले आणि मोठ्यांदा गाणारे आबा.... हे चित्र मनावर कायमचं कोरंलेलं आहे. तेव्हा आमच्याकडे स्टीलचा तांब्या असायचा बादलीतून अंगावर पाणी घ्यायला.

त्यांच्या छोट्या छोट्या गोष्टी खूपच आठवतात. मी साधारण पाचवी-सहावी मधे असेन तेव्हा. 

त्यांना दुपारी साधारण 3-4 वाजता भूक लागायची. मग ते स्वयपाकघरात डब्बे उचकत बसायचे. आणि मग बर्‍याचदा शेंगदाणे मुठीत घेऊन खात बसायचे. मला खूप मजा वाटायची...

त्यांना पेपर मोठ्यानी वाचायची सवय होती. आणि पेपरातलं वाक्य तर सुरू नीट व्हायचं पण नंतर ते अम्म्म्म्म्......आणि शेवटी फक्त अssssssss एवढंच उरायचं.

ते पहाटे पहाटे पासून गायला लागायचे. त्यांचं पहाटेचं नेहमीचं गाणं म्हणजे-

झुंजू मुंजू झालं, चकाकलं समदं रान, पिगुन शान सोन्यावानी, हरपलं भान

मला या गाण्याचा आगापिछा काहीही माहित नाही. गूगल ला विचारायला हवंय.

आम्ही रिक्षात बसून कुठे चाललो असलो आणि बाजूनी ट्रक, किंवा बस किंवा तत्सम काही वाहन गेलं की आबा गडबडीनी आमची तोंडं दुसर्‍या दिशेला वळवायचे. त्या गाड्यांचा धूर नाकात जाऊ नाही म्हणून.

त्यांना उगीच जाऊन गळ्यात पडलं किंवा पाप्या घेतल्या की भयंकर राग यायचा. मग मी अनघा आणि मितू मुद्दाम त्यांच्या गळ्याला लटकायचो. ते आम्हाला काही बोलायचे नाहीत. पण त्यांची स्वगत बडबड सुरू व्हायची... “काय सारखे मुके घेत बसतात....”

आबांचा बेड म्हणजे विशेष जागा होती. आज्जी आणि आबांचे बेड्स एकाच रूम मधे समोरासमोरच्या भिंतींना लागून होते. आजीचा बेड एकदम स्वच्छ!! चादरीवर एकही सुरकुती नाही. आणि आबांचा बेड म्हणजे खूप सारा पसारा. आणि जरा गादी पायाच्या बाजूनी वर उचलली की भला मोठा खजीना!! कसली कसली कात्रणं....सुताचे गुंडे....कसली कसली बिलं....सेफ्टी पिना.....काय आणि काय....

त्यांनी अनेक चांगल्या लेखमाला किंवा क्रमशः येणार्‍या लहान मुलांच्या गोष्टींची सीरीजमधे कात्रणं कापून नीट जपून ठेवलेली होती....

ते वाण्याकडून आलेल्या पुड्यांचा दोरा नीट गुंडाळून त्याचा मोठ्ठा गुंडा करून ठेवायचे...तो क्रिकेटच्या बॉलपेक्षा मोठा असायचा.

आम्ही आबांबरोबर फुग्याची उडवाउडवी खेळायचो. म्हणजे ते त्यांच्या बेडवरून दोन्ही हात वापरून फुगा आमच्याकडे उडवायचे आणि आम्ही सगळ्या रूम भर उड्या मारत तो परत त्यांच्याकडे उडवायचो.

आबांचे वडील आजारी होते तेव्हा आबा मुंबईला ग्रॅंट रोडला नोकरी करायचे. त्यांच्या बाबांनी शेवटच्या दिवसात त्यांना परत पिंपळगावला बोलवलं. तेव्हा आबा नोकरी सोडून आले. आणि सगळी आर्थिक घडी विस्कटली. ती मग बाबा, आक्काई, माधु आत्या सगळे मोठे होइपर्यंत नीट बसलीच नाही. पण आज्जी खंबीर होती. तिनी शाळेत शिक्षिकेची नोकरी करत सगळ्यांना शिकवलं. त्यामुळे आमच्या घरात आज्जीच डिसिजन मेकर होती.

आबांना बाबा वगैरे सगळे दादा म्हणायचे आणि आज्जीला ताई. आबा आजीला ताईसाहेब म्हणून हाक मारयचे. किंवा ‘अगं ए’.... पण नाव घेऊन कधीच नाही.

त्या दोघांचे संवाद विशेष ऐकण्यासारखे असायचे. आज्जी ठार बहिरी. एकदा मी त्या दोघांच्या बेडच्या मधे गादी घालून झोपले होते. आबांनी आज्जीला विचारलं “गॅस नोंदवला का?”, त्यावर आज्जीचं उत्तर- “व्याज? कसलं व्याज??”

माझ्यासाठी हार्मोनियम घेतली तेव्हा आबाच कसले खूष झाले होते. मग बरेच दिवस मला वेगवेगळे सूर दाबायला सांगून त्यांची पट्टी शोधायचा प्रयत्न केला होता. आबांनी विचारलं की “काय गं, पांढरी दोन वाटतीये का?” की मी लगेच “हो हो, पांढरी दोनच वाटतेय”. पांढरी काय आणि दोन काय. कोणालां कळत होतं?? पण आम्ही दोघं ती पेटी घेऊन बळंच आ-ऊ-टा-टू करत बसायचो.

तेव्हा- म्हणजे back in 80s आबांनी स्वतःचा स्वतः होमिओपथीचा अभ्यास केला होता. त्यांच्या कपाटात खूप सारी औषधं पण होती. महात्मा नगरमधले बरेच जण औषधासाठी यायचे आबांकडे. आबांनी लोकांचे टॉंसिल्स बरे केले, त्यांची ऑपरेशंस टळली असं काय काय आम्हाला ऐकायला मिळायचं. आमच्या आजारपणात पण हमखास आबांचंच औषध.

मला आणि अनघाला घ्यायला रिक्षा यायची. मी कायम उशीर करणार. मग आबांचं बीपी वाढणार. शेवटी उजूआत्या आमच्या शाळेच्या वेळात त्यांना गणपती मंदिरात नाहीतर वाचनालयात पाठवून द्यायची.

त्यांना विशेष मित्र असे नव्हतेच. पण शेवटी शेवटी मात्र त्यांचा जेष्ठ नागरिक मंडळाचा मोठा ग्रुप जमला होता. ते सगळे जण प्रत्येकाच्या वाढदिवशी त्या त्या माणसाकडे गुलाबाचं फूल घेऊन जायचे. आबांच्या शेवटच्या वाढदिवशी आमच्याकडे पण आले होते. आबांनी ‘एकवार पंखावरूनी, फिरो तुझा हात, शेवटचे घरटे माझे, तुझ्या अंगणात’ म्हटलं होतं. ते मी ऐकलेलं आबांचं शेवटचं गाणं.

त्यानंतर थोडे दिवसात आज़्जी गेली. आणि त्याच्या दुसर्‍या दिवशी आबा पण. हार्ट ऍटॅक आला त्यांना. आज्जीचं जाणं बहूदा सहन करू शकले नाहीत. पण एका परीनं बरं झालं. त्यांना एकटं जगायला अवघड गेलं असतं फारच.
त्यानंतर आम्हाला खूपच अवघड गेलं सगळ्यांना. रोजची सवय असलेले आज्जी आबा नाहीतच एकदम... 
आबा असे bits and pieces मधे आठवत राहतात. कदाचित आबांचं व्यक्तिमत्वाचं पहिलं impression जरा messy असं होत असेल. पण he was such a gem... 

कशी मजा असते ना. ह्या सगळ्या आणि अजून अनेक आठवणी या डोक्याच्या खोक्यात बंद आहेत. एका गाण्याच्या निमित्तानी उसळी मारून वर आल्या. एरवी कुठल्या तरी कोपर्‍यात पडून असतील....

I was seeing the trailer of Dewarists on youtube.
It features the host of the show Monica Dogra with her song.
In her interview she says... "Every person on this planet has a unique thumb print... A unique personality....Its not about being the best.... Its never been.... I started to do well when I understood it was not about being the best person in the world... It was about being ....me..."

How true...

खूपच सुंदर सकाळ आहे. अगदी टिपिकल थंडातली. मी आत्ताच आकाश दर्शनाचा कार्यक्रमाला जाऊन आले.

It was quite an experience. चांदण्यांचं खच पडलेलं आकाश, दुर्बीण आणि शिवाय simulation software. अजून काय हवं?
जोतिर्विज्ञान संस्थेचे ते काका मन लावून काय काय दाखवत होते. आजूबाजूला काही लोकं मस्त गवतात पहुडली होती. मला पण गवतात आडवं पडायची अनिवार इच्छा झाली. पण नेहमीप्रमाणे...बरं दिसणार नाही....ते काका एवढं सागतायत ...त्यांना कसं वाटेल....शिवाय ते काय सांगतायत ते ऐकू येणार नाही....मग कळणार कसं....डोक्यात दळंण सुरू!!! हा सगळा दिव्य शाळा आणि त्यातली सगळ्य़ा गोष्टींसाठी केलेली शिक्षा...याचा परिणाम आहे....आपण मोकळा श्वास घ्यायलाच घाबरतो....
शेवटी म्हटलं मारो गोली....त्यांना वाटायचं ते वाटू देत....आणि काही नाही समजलं तरी चालेल...मला आत्ता गवतात झोपून आकाश बघायचं so I am going to do it....
आणि..... गवतात झोपून बघितलेलं ते आकाश....it was just out of the world experience...
It just touched something deep inside....
The beauty....the magnificence....
aahhhhh
That image is still carved out in my mind...
ते अनुभवता अनुभवता...कोण काय म्हणेल.... त्या इंस्ट्रक्टर काकांना कसं वाटेल...सगळं दळण डोक्यातून हद्दपार झालं....उरला तो फक्त एक तरल अनुभव....

Winter :)

When the bold branches
Bid farewell to rainbow leaves -
Welcome wool sweaters.
-B. Cybrill